Nostalgia

કશ્મીર તો હું કદી ગયો નથી 
પણ 
અઢી દાયકા પહેલા 
છૂટી ગયેલ 
મારા વતનની ગલીઓમાં ભમવા
વર્ષમાં એકવાર જરુર જઉ છું..
ત્યારે
ધોમધખતા તાપમાં ફરતાં ફરતાંય 
હ્રદય ગાઇ ઉઠે છે : 
કિતની ખુબસૂરત યે તસ્વીર હૈ 
યે કશ્મીર હૈ..યે કશ્મીર હૈ !  

જે ધુળમાં હું આળોટ્યો, ઉછર્યો, 
અનેક ખેલ ખેલ્યો
જ્યાં મારા બાળપગો અનંત દોડ્યા છે, 
જ્યાં એક યુગ અટકેલો છે,
એ ફૂટપાથો, એ પ્હોળી શેરીઓ
આજે પણ એવા જ દિલકશ છે, 
જેવા હું કાચી ઉમરે છોડીને આવેલો !  
એક ગોઝારી સવારે 
કુદરતે નિર્ણય લીધો 
ને પ્રાણપ્યારુ વતન છુટ્યું..
દિલધડક ખેલો છુટ્યા, લંગોટીયા દોસ્તારો છુટ્યા..
પછી..એકધારા ચઉદ વર્ષ વીતી ગયા,
ફરી એ ભુમિ પર પગ મુકતાં !

બસ
આજે
એકલો જ વિચરવા નીકળી પડું છું
એ લાંબી, પ્હોળી, રમ્ય શેરીઓમાં
જ્યાં હું થપ્પો રમતા હજી સંતાયેલો છું 
ઓલા ઘરનાં ઓટલા નીચે...પેલા ટીપણાની પાછળ...
ક્યાંક હું મને જ ખોળી લઉ !!
મારો જ થપ્પો કરી દઉ ! 
એ જીગલા...બ્હાર નીકળ, જોઇ લીધો તને....
પછી
ચાલતો ચાલતો પહોંચુ છું
સંગ્રામસિંહજી હાઇસ્કૂલનાં વિશાળ પટાંગણમાં,
ગોંડલી નદીને કાંઠે..
અસંખ્ય છોકરાઓ કિલ્લોલ કરી રહ્યા છે,
ક્રિકેટ ખેલી રહ્યા છે..
મારી વહેતી આંખોમાં તલાશ જારી છે..
ગોઠણેથી ફાટેલું પેન્ટ પહેરેલો
બારેક વર્ષનો એ જીગલો
શેરીમાં ભલે ન જડ્યો 
નક્કી, અહીં તો હશે જ 
આટલામાં જ ક્યાંક ફિલ્ડીંગ ભરતો હોવો જોઇએ !
એ મુફલિસ જો મને એકવાર મળી જાય
તો એને બાથમાં લઇ વળગી પડ઼ુ !
ને એનામાં ઓગળી 
એની સાથે ફરી એના યુગમાં જતો રહું.....

હેમ : પૂરક કાવ્ય ૧

તારી તો કેવી રુપાળી છે જીન્દગી             
તું મુજમાં કાં અટવાણી                                
હું નથી અમૃત‌ ઘાયલ કે નથી 
બરકત વીરાણી 
શું ઉકાળવાનો કલમથી 
લીટા તાણી  
આમાં નથી પઇની
કમાણી  
તેલ વગરની 
ઘાણી 
પ્રાણી 
હુઁ ભાગળનું 
તું રાણી 
વિચાર આગળનું 
મળશે પાણી 
સંગ કોરું પરાઠું કાગળનું  
બનશે રાજરાણી 
પછી ગાડું તે જ લાગશે ગળનું  
ભરી લાવશે કો'અદાણી 
કે અંબાણી, મઢેલું સોનેરી કાગળનું  


પ્રેમ 
કર્યો છે તને 
મેં એમ  
ચંદ્રને જોઇ ગગને 
ચકોરી જેમ 
વલખે; મોર દેખી થનગને 
ઢેલનું અંતર જેમ  
વ્હાલા મારા મયુરનાં રંગો મને 
શાને જાગ્યો તને વહેમ
ચળકાટ દ્રવ્યનો ખુશી દઇ જશે મને   
સુખાકારી મારી તો કેવળ ચિત્ર તારું
સદા રહેશે જેમ નું તેમ 
મારા અંતરપટે તારુ ઉજિયારું
છો ને હો બેરહેમ 
નભ; નિમ્ન ના વિચારું
મારી છે નેમ
તવ સુમુખ પ્યારું
હો ક્ષેમ  
એ જ મારું
હેમ  


તારી તો કેવી રુપાળી છે જીન્દગી                   પ્રેમ 
તું મુજમાં કાં અટવાણી                      કર્યો છે તને 
હુઁ નથી અમૃત ઘાયલ કે નથી                     મેં એમ 
બરકત વીરાણી                        ચંદ્રને જોઇ ગગને 
શું ઉકાળવાનો કલમથી                      ચકોરી જેમ 
લીટા તાણી                    વલખે; મોર દેખી થનગને 
આમાં નથી પઇની                      ઢેલનું અંતર જેમ 
કમાણી                   વ્હાલા મારા મયુરનાં રંગો મને 
તેલ વગરની                       શાને જાગ્યો તને વહેમ
ઘાણી              ચળકાટ દ્રવ્યનો ખુશી દઇ જશે મને  
પ્રાણી              સુખાકારી મારી તો કેવળ ચિત્ર તારું
હુઁ ભાગળનું                        સદા રહેશે જેમ નું તેમ
તું રાણી                  મારા અંતરપટે તારુ ઉજિયારું 
વિચાર આગળનું                        છો ને હો બેરહેમ 
મળશે પાણી                      નભ; નિમ્ન ના વિચારું 
સંગ કોરું પરાઠું કાગળનું                     મારી છે નેમ
બનશે રાજરાણી                        તવ સુમુખ પ્યારું
પછી ગાડું તે જ લાગશે ગળનું                    હો ક્ષેમ 
ભરી લાવશે કો'અદાણી                       એ જ મારું   
કે અંબાણી, મઢેલું સોનેરી કાગળનું                  હેમ 

Devdas : at the doorstep of Parvati's home

यकृत के विक्षत कोष हुए
अवशीत हुआ जठरानल भी
प्रिय आकर मेरे मुख में मधुरस
टपकाता...मैं जी जाता

जो इस व्याबाध का कारक है 
सो ही के कर उपचारक है 
करदक्ष वो छूकर प्राण अंगो में 
भर जाता...मैं जी जाता

नभ निष्ठुर ने आह्लाद किया
मूक दर्शक बन अभिताप दिया
परितप्त मेरे तन पर थोडा जल 
बरसाता...मैं जी जाता

करने तुमको विस्मृत प्रिये 
भटका हुँ मधु से प्रीत किये 
कोई बिध नयनों से तुम आनन 
बिसराता...मैं जी जाता

शत मोह भरे मन मण्डल से
शत पीर भरे तन पिंजर का,
अविरत अविनय उपभोग समय पर 
रुक पाता...मैं जी जाता

प्रति पल है शिथिलता की ग्लानि 
चुभ नित्य रही अपरिध हानि 
सखी कर तेरे मुझ कर में निरंतर 
रख पाता...मैं जी जाता

जैसे तटिनी सागर से मिले
कण रसपाकज के पय में घुले
मुझसे रच ऐसा स्थायी समन्वय
प्रिय आता...मैं जी जाता

प्रिय आता...मैं जी जाता

शैशव घट से मन को भाता, प्रिय आता
सुख की मंजूषा छलकाता , प्रिय आता
शशि किरणों सी देने शाता, प्रिय आता
निस्सौरभ वन को महकाता, प्रिय आता

प्रिय आता...मैं जी जाता
Had my beloved come in my life, 
i would have lived longer.....

( I have posted this poetry at www.songsofyore.com in the comment section of the post "jigar" on 3/9/15 with my original name.
I have created this poetry inspired by Harivansh Rai Bachchan's "koi gaata main so jaata" (Aalap, 1977). Adopted only the format of that song and not taken any line from it.)

નિરાંત છે હમણા !

એકદમ નિરાંત છે.

સતત નિરાંત છે.

તમે નથી...તો હાલ

કેવી મસ્ત નિરાંત છે !

કોઇ બીજુ...ક્યાઁ હવે નવરું છે

કાંકરીચાળો કરવા આ જળમાં

એક મોજીલો દરીયો

એક અરસાથી પ્રશાંત છે

કેવી અદભુત નિરાંત છે !

એક તમને જોઈને...ચડતી હિલોળે

ઊર્મિઓ હજાર આ હ્રદયમાં

હવે અહલ્યા સમ

નિર્જીવ આ ખડકમાં

કોઈ સ્પંદન નથી...સંવેદન નથી

ન હરખની અનુભૂતિ ન કલ્પાંત છે

કેવી સંગીન નિરાંત છે !

ક્યાં લગી ચાલતું હશે

એક અસાર અને મ્લાન શ્વસન

  કોઈ શરીરમાં...જીવ ગયા પછી !

 તમે લઇ ગયા સાથે જે દેહ કેરો જીવ

એ તો નિશ્ચેત છે ત્યારથી

મૃત હજુ જાહેર થયો નથી

સદેહે અનોખો આ દેહાંત છે

કેવી અનોખી નિરાંત છે !

તમે નથી...તો હાલ

  કેવી મસ્ત નિરાંત છે !

खुब ज निरांत छे
तमे नथी...तो हाल
केवी मस्त निरांत छे !
कोई बीजु...क्यां हवे नवरु छे
कांकरी चाळो करवा आ जळ मां
एक मोजीलो दरीयो
एक अरसा थी प्रशांत छे
केवी अद्भुत निरांत छे !
एक तमने जोई ने...चड़ती हिलोळे
ऊर्मिओ हजार आ ह्रदय मां
हवे अहल्या सम
निर्जीव आ खड़क मां
कोई स्पंदन नथी...संवेदन नथी
न हरख नी अनुभूति न कल्पांत छे
केवी संगीन निरांत छे !
क्यां लगी चालतु हशे
एक असार अने म्लान श्वसन
कोई शरीर मां...जीव गया पछी !
तमे लई गया साथे जे देह केरो जीव
ए तो निष्चेत छे त्यार थी
मृत हजु जाहेर थयो नथी
सदेहे अनोखो आ देहांत छे
केवी अनोखी निरांत छे !
तमे नथी...तो हाल
केवी मस्त निरांत छे !

मैं सोया अँखियाँ मींचे

कभी किसी को क्षमा देना
तो मुझे आता नहीं था
और वीर भी बनना था
फीर एक नया सुभाषित :
'आलस्य वीरस्य भूषणम्'
मैंने ख़ुद बना लिया
और वीर बन गया !
स्कूल में दोस्तों ने भी
यही तो सीखाया था :
आज करे सो कल कर
कल करे सो परसो...
ये मुझे बड़ा अनुकूल लगा
और मैं हुशियार भी बहुत था
आगे दो लाइनें अपनी जोड़ दी :
परसो करे सो कभी मत कर
अभी सो जा कुछ अभी मत कर !
बड़े लोगो की सीख भी
मैंने इस तरह दिमाग में उतारी
कि दिल को तसल्ली हो
और आत्मा को सुकून मिले
जैसे चाचा नेहरु का उपदेश :
'आराम ही राम है'
मैं बस आराम करता रहा
आलस्याभूषण पहनकर
विश्राम करता रहा....
इसी विश्रान्ति में ये ख़बर न रही
जो लड़की बहुत पसंद थी
उसकी कब शादी हो गई !
सोते सोते गुज़र गई रात रे
दिन भी पलक झपक निकल गये
अवसरों से लदे जहाज गुज़र गये
दूर से अपनी चमक दिखाकर
हीरा पन्ना ओ पुखराज गुज़र गये
क्युँ कि सोने से ज़्यादा
मुझे सोने में दिलचस्पी थी
कभी मैंने ईश्वर से मांगा भी यही होगा :
नींद से मेरा दामन भर दे या अल्लाह
फीर चाहे दिन आधा कर दे या अल्लाह ||